
ده ولسوالی نورستان
ده ولسوالی در درههای تند هندوکش شرقی، از سرزمین گرم و پایین نورگرام تا درههای بلند پارون و برگمتال. راهنمای هر یک.
یک ولایت، ده دره
نورستان به ده ولسوالی تقسیم شده است که در درههای تند هندوکش شرقی پراکندهاند. هر یک چشمانداز، گویش و آهنگ زندگی خود را دارد. اینها با هم یکی از زیباترین و کمسفرشدهترین ولایتهای افغانستان را میسازند.
ده ولسوالی در کجا قرار دارند
پارون، مرکز ولایت، در میانهٔ ولایت است و کانتیوا در غرب آن. واما، وایگل و وانت در جنوب به سوی دریای پیچ قرار دارند. ولسوالیهای درهٔ باشگل، یعنی کامدیش و برگمتال، در شرق در امتداد مرز چترال بالا میروند و ولسوالیهای حوزهٔ الینگار، یعنی نورگرام، دوآب و مندول، غرب ولایت را میسازند. روی هر ولسوالی بروید یا بزنید تا آن را در یک نگاه ببینید.
دو ولسوالی نوترین
نقشههای قدیمیتر نورستان، و بیشتر آنچه در انترنت است، هشت ولسوالی نشان میدهند، شکلی که ولایت در بازترسیم نقشه در سال ۲۰۰۴ گرفت: پارون، واما، وایگل، نورگرام، دوآب، مندول، کامدیش و برگمتال. از آن زمان حکومت در کابل دو ولسوالی دیگر ساخته است. کانتیوا، درهٔ غرب پارون، از حدود سال ۲۰۲۳ ولسوالی است، ولسوال خود را دارد و در ارقام جمعیت ۲۰۲۴ جدا از پارون شمرده شده است. در سال ۲۰۲۵ ولسوالی قدیمی وانتوایگل دو پارچه شد: وانت در درهٔ پایینی با مرکز قدیمی در وانت، و وایگل در درهٔ بالایی با مرکز نو در کاوشما. آن تابستان در نورستان بر سر جای مرکز نو و آنچه این تقسیم با دره میکند، اعتراض شد. مردم دره اکنون میگویند ولسوالی وانت و ولسوالی وایگل.
هیچیک از این دو ولسوالی هنوز مرز رسمی ندارد، پس ما دو خط را روی نقشهٔ خود کشیدهایم. ولسوالیها در نورستان درهاند، پس هر خط در امتداد کوتلهای میان دریاها میرود. کانتیوا تمام درهٔ دریای کانتیوا را تا جایی که به پارون میرسد میگیرد. وانت درهٔ پایینی وایگل را از شنیگل تا دهانهٔ جویبار جماچ میگیرد، با شنیگل، وانت، کیگل و اکون، مولدیش، نیشیگرام و جماچ، و وایگل دره را از درهٔ ارنس به بالا نگه میدارد. نقشهٔ ۲۰۱۴ حکومت مرز نورستان را از میان دره، بالاتر از وانت کشیده و شنیگل، وانت، کیگل و اکون را در کنر گذاشته بود. نقشهٔ ما آنها را به وانت میآورد، جایی که به آن تعلق دارند. هر خط دیگر روی نقشه از خود حکومت است، از سال ۲۰۱۴. اگر مرز رسمیای منتشر شود که با خط ما فرق داشته باشد، آن را دوباره میکشیم.
ولسوالیها در مقایسه
هر ولسوالی کجا قرار دارد، تقریباً چند نفر در آن زندگی میکنند و به چه شناخته میشود. ارقام جمعیت برآورد سال ۲۰۲۴ و گردشده است.
| ولسوالی | موقعیت | جمعیت | شناختهشده برای |
|---|---|---|---|
| پارون | درهٔ بلند پارون، هندوکش شرقی | حدود ۱۱٬۴۰۰ نفر (برآورد ۲۰۲۴، بدون کانتیوا) | قلههای برفی، علفچرهای تابستانی، مرکز حکومت ولایت |
| وایگل | جنوب نورستان، درهٔ بالایی وایگل | حدود ۱۹٬۷۰۰ نفر (برآورد ۲۰۲۴، بدون وانت) | کندهکاری چوب، جنگلها، قریههای دامنهای |
| کامدیش | شرق نورستان، بالای درهٔ باشگل | حدود ۳۰٬۶۰۰ نفر (برآورد ۲۰۲۴) | قریههای چوبی پلهپله، مسابقههای تیراندازی با کمان |
| برگمتال | شمالشرق نورستان، درهٔ بالایی باشگل | حدود ۱۸٬۸۰۰ نفر (برآورد ۲۰۲۴) | جنگلها، قریههای چوبی، آرامش کوهستان |
| واما | درهٔ پیچ، جنوب نورستان | حدود ۱۳٬۴۰۰ نفر (برآورد ۲۰۲۴) | چارمغزستانهای بالای دریا |
| نورگرام | جنوبغرب نورستان، در آستانهٔ دشتها | حدود ۳۹٬۱۰۰ نفر (برآورد ۲۰۲۴)، پرجمعیتترین | دروازهٔ ورود به ولایت |
| مندول | غرب نورستان، سرچشمههای الینگار | حدود ۲۳٬۹۰۰ نفر (برآورد ۲۰۲۴) | سرزمین جنگل، تنگههای دریا، قالینبافی |
| دوآب | غرب نورستان، حوزهٔ بالایی الینگار | حدود ۹٬۵۰۰ نفر (برآورد ۲۰۲۴) | درههای حاصلخیز و جنگلی |
| وانت | درهٔ پایینی وایگل، بالای ننگلام | چند هزار نفر. در برآورد ۲۰۲۴ جدا از وایگل شمرده شده | مرکز قدیمی ولسوالی، جنگ سال ۲۰۰۸، پلهزارهای بالای دریا |
| کانتیوا | مرکز نورستان، درهٔ غرب پارون | شاید چهار تا پنج هزار نفر. در برآورد ۲۰۲۴ جدا از پارون شمرده شده | کونزیت و تورمالین، علفچرهای بلند، گذرگاه بدخشان |

جایی که هندوکش به جنگل میرسد
زمین نورستان پرشکوه و گونهگون است: قلههای یخچالی جای خود را به جنگلهای انبوه ارچه و ناجو میدهند، و آنها به کشتزارهای پلهای و باغها در کنار دریاهای تندرو. همین جغرافیای سخت است که فرهنگ ویژهٔ ولایت را شکل داده و شیوهٔ زندگی آن را سدهها نگه داشته است.
از درههای گرم و پایین نورگرام تا سرزمین بلند و دوردست برگمتال، سفر میان ولسوالیها نشان میدهد این ولایت کوچک چه اندازه گونهگونی در خود دارد. هر دره هم کمی متفاوت سخن میگوید: راهنمای زبانها (به انگلیسی) میگوید چرا.
دربارهٔ ولسوالیهای نورستان میپرسند
نورستان چند ولسوالی دارد؟
ده: پارون، کانتیوا، وایگل، وانت، واما، کامدیش، برگمتال، نورگرام، مندول و دوآب. نقشههای قدیمیتر هشت ولسوالی نشان میدهند، شکلی که در بازترسیم نقشه در سال ۲۰۰۴ ثابت شد. کانتیوا، در غرب پارون، در حدود سال ۲۰۲۳ ولسوالی جداگانه شد و در سال ۲۰۲۵ وانتوایگل به وانت، درهٔ پایینی، و وایگل، درهٔ بالایی، تقسیم شد. برای هیچیک مرز رسمی منتشر نشده، پس خطهای این دو روی نقشهٔ ما از خود ما است.
مرکز نورستان کجاست؟
پارون، در درهٔ بلند پارون. دفترهای ولایت در قریهٔ پشکی است.
بزرگترین ولسوالی نورستان کدام است؟
نورگرام در جنوبغرب، با حدود ۳۹ هزار نفر بر اساس برآورد ۲۰۲۴. کوچکترینها دو ولسوالی نو، وانت و کانتیوا، هر یک با چند هزار نفر.
دوردستترین ولسوالیها کداماند؟
برگمتال در سر درهٔ باشگل و دوآب در دورترین غرب. به هر دو از راههای دراز کوهستانی میرسند و مهمان کم میبینند.
چگونه به ولسوالیهای نورستان میرسند؟
از سه راه کنار دریا: از اسدآباد به بالای پیچ برای واما، وانت، وایگل، پارون و کانتیوا. از کنر و سپس باشگل برای کامدیش و برگمتال. و از لغمان به بالای الینگار برای نورگرام، مندول و دوآب.
نورستان شهر است یا ولایت؟
ولایت. نورستان یکی از ۳۴ ولایت افغانستان در شرق کشور است و ده ولسوالی دارد. مرکز آن شهر پارون در درهٔ پارون است. شهری به نام نورستان وجود ندارد.
آیا نورستان در پاکستان است؟
نه. نورستان در افغانستان است. در شرق، در امتداد کوتلهای بلند، با ولسوالی چترال پاکستان هممرز است و مردمان خویشاوند در هر دو سو زندگی میکنند: کتیزبانهایی که پس از دههٔ ۱۸۹۰ در چترال جا گرفتند، و کلاشها که دین کهنشان با دین کافرستان خویشاوند است. همین تاریخ مشترک است که این دو را گاه با هم اشتباه میگیرند.
به ما بنویسید
پیام شما به عبید، که از نورستان است، و تیم او در افغانستان و بریتانیا میرسد. به دری، پشتو، نورستانی یا انگلیسی بنویسید. به هر پیام پاسخ میدهیم.









